خزر در مسیر تبدیل شدن به هاب جدید تجارت خارجی ایران

‎

‎
رشت-گیل آنلاین-سخنرانان پنل تخصصی «الزامات توسعه مسیرهای جایگزین تجارت خارجی در شمال کشور» در اجلاس نقش‌آفرینی اتاق‌های بازرگانی کشور، با تأکید بر ظرفیت‌های بنادر، شبکه ریلی و زیرساخت‌های لجستیکی شمال ایران، خواستار عبور از رویکرد سنتی توسعه زیرساخت و حرکت به سمت حکمرانی شبکه‌ای، تکمیل زنجیره‌های حمل‌ونقل چندوجهی و تقویت جایگاه ایران در اقتصاد اوراسیا شدند.

‎پنل تخصصی «الزامات توسعه مسیرهای جایگزین تجارت خارجی در شمال کشور» با حضور مدیران حوزه حمل‌ونقل، مناطق آزاد، کشتیرانی، راه‌آهن و فعالان بخش خصوصی، به بررسی فرصت‌ها و الزامات توسعه کریدورهای شمالی و نقش آن‌ها در افزایش تاب‌آوری تجارت خارجی کشور پرداخت.

‎در این نشست، مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی با تشریح برنامه‌های توسعه‌ای بندر کاسپین، این بندر را یکی از مهم‌ترین گره‌های لجستیکی شمال کشور دانست و اظهار کرد: اتصال بندر کاسپین به شبکه ریلی سراسری، توسعه خطوط ریلی تا اسکله‌های سوختی و فله مایع و ایجاد مراکز لجستیکی در پسکرانه بندر، بخشی از برنامه‌هایی است که با هدف تبدیل این بندر به یک مرکز حمل‌ونقل ترکیبی در حال اجراست.

‎وی با اشاره به مزیت‌های فنی بندر کاسپین افزود: برخلاف بسیاری از بنادر حاشیه خزر که با چالش پسروی آب مواجه هستند، ساختار مهندسی این بندر موجب شده کمترین آسیب‌پذیری را در برابر کاهش تراز آب دریای خزر داشته باشد و امکان تداوم عملیات بندری در شرایط مختلف فراهم شود.

‎مدیرعامل منطقه آزاد انزلی همچنین از توسعه زیرساخت‌های لجستیکی در ایستگاه راه‌آهن کاسپین و اراضی پیرامونی آن خبر داد و گفت: ایجاد مراکز بارانداز، انبارهای تخصصی، مخازن سوخت و پارک‌های لجستیکی در مجاورت خطوط ریلی، زمینه افزایش بهره‌وری زنجیره حمل‌ونقل و کاهش هزینه‌های تجارت را فراهم خواهد کرد.

‎بخش دیگری از این نشست به نقش فرودگاه رشت در تکمیل زنجیره لجستیکی شمال کشور اختصاص داشت. بر اساس برنامه‌های اعلام شده، توسعه باند فرودگاه و ایجاد زیرساخت‌های کارگو، امکان تبدیل این فرودگاه به مرکز حمل هوایی کالاهای صادراتی، به‌ویژه محصولات کشاورزی و کالاهای فسادپذیر را فراهم خواهد کرد.

‎در ادامه، مدیرعامل کشتیرانی خزر با تشریح وضعیت ناوگان دریایی کشور در دریای خزر، از افزایش تعداد شناورهای ایرانی فعال در این پهنه آبی خبر داد و گفت: طی سال‌های اخیر ظرفیت ناوگان دریایی ایران در خزر رشد قابل توجهی داشته و اکنون امکان ارائه خدمات منظم حمل کالا به تمامی بنادر کشورهای حاشیه خزر فراهم شده است.

‎وی با اشاره به اهمیت کریدور چین–قزاقستان–خزر–ایران اظهار کرد: فعال‌سازی این مسیر موجب افزایش جریان کالا از شرق آسیا به بنادر شمالی کشور شده و بندر کاسپین را به یکی از نقاط کلیدی زنجیره ترانزیتی منطقه تبدیل کرده است.

‎در بخش دیگری از این نشست، فعالان بخش خصوصی بر ضرورت تغییر نگاه به توسعه اقتصاد خزر تأکید کردند. به اعتقاد آنان، مزیت رقابتی آینده نه در توسعه منفرد بنادر و زیرساخت‌ها، بلکه در ایجاد شبکه‌های یکپارچه حمل‌ونقل، لجستیک و تجارت شکل خواهد گرفت.

‎رئیس کمیسیون اقتصاد کلان اتاق بازرگانی سمنان در این زمینه گفت: اقتصاد خزر باید از مرحله توسعه سخت‌افزاری عبور کرده و وارد مرحله حکمرانی شبکه‌ای شود. در شرایط کنونی، آنچه بیش از کمبود زیرساخت‌ها احساس می‌شود، نبود یک معماری نهادی و مدیریتی منسجم برای اتصال ظرفیت‌های موجود است.

‎وی پیشنهاد تدوین سند راهبردی توسعه کریدور اقتصادی خزر، تشکیل شورای هماهنگی اقتصاد خزر و طراحی نقشه راه بلندمدت حضور ایران در اقتصاد اوراسیا را مطرح کرد و افزود: هدف نهایی باید ارتقای نقش ایران از یک مسیر ترانزیتی به بازیگری اثرگذار در زنجیره ارزش منطقه‌ای باشد.

‎نمایندگان حوزه ریلی نیز در این نشست با تشریح ظرفیت‌های کریدورهای شمال–جنوب و شرق–غرب اعلام کردند که توسعه حمل‌ونقل ریلی می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در افزایش سهم ایران از بازار ترانزیت منطقه ایفا کند.

‎به گفته مسئولان راه‌آهن، مذاکرات و توافقات متعددی میان ایران، روسیه، آذربایجان، قزاقستان و سایر کشورهای منطقه برای تسهیل حمل‌ونقل ریلی، هماهنگی تعرفه‌ها و افزایش حجم بار در کریدورهای بین‌المللی در حال انجام است.

‎جمع‌بندی مباحث مطرح شده در این نشست نشان می‌دهد که راهبرد توسعه تجارت خارجی ایران در سال‌های آینده بیش از هر زمان دیگری به تکمیل زنجیره‌های حمل‌ونقل چندوجهی، افزایش هماهنگی میان نهادهای مرتبط و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ژئواکونومیک دریای خزر وابسته خواهد بود؛ ظرفیتی که می‌تواند شمال کشور را به یکی از مهم‌ترین کانون‌های تجارت، ترانزیت و اتصال اقتصادی ایران با بازارهای اوراسیا تبدیل کند.

‎این نشست در نهایت با تأکید بر نقش راهبردی شمال کشور در آینده تجارت خارجی ایران و ضرورت حرکت از «زیرساخت‌سازی» به «شبکه‌سازی اقتصادی» با امضا تفاهم نامه همکاری میان منطقه آزاد انزلی و منطقه آزاد اروند به کار خود پایان داد.